Bruksizm

Co to jest bruksizm?

Bruksizm stanowi dysfunkcję w obrębie twarzoczaszki, która polega na mimowolnej, wygórowanej i powtarzającej się aktywności mięśni żucia. Ta wygórowana praca przeciąża mięśnie i tkanki okołostawowe, powodując bardzo często ból okolicy stawów skroniowo-żuchwowych lub głowy.

Najczęściej bruksizm objawia się:

zaciskaniem zębów (clenching)
zgrzytaniem zębami (grinding)
utrzymywaniem żuchwy w określonej pozycji (bracing) lub
szybkimi, nagłymi ruchami żuchwy (thrusting)

Wyróżniamy 2 postacie bruksizmu, w zależności od aktywności pacjenta i czasu jego występowania:

SB (sleep bruxism) nocną postać tego objawu, lub inaczej nieświadomą. Jest niezależna od pacjenta i prowadzi do przeciążenia mięśni, starcia zębów, uszkodzeń szkliwa i recesji dziąseł. Przyczyn może być wiele, np. nieprawidłowy zgryz, stres, fluktuacje estrogenu u kobiet, współistniejące schorzenia i wiele innych
AB (awake bruxism) to bruksizm dzienny lub świadomy, gdy pacjent jest aktywny. Dolegliwości występują w ciągu dnia lub w czasie czuwania i najczęściej chory zaciska żuchwę lub utrzymuje ją w określonej pozycji. Nie występuje w tym przypadku zgrzytanie zębami. Nasilenie objawów indukuje stres, złość,napięcie psychofizyczne, leki etc.

Etiologia

Poszukiwanie pierwotnej przyczyny jest często trudne, aczkolwiek istotne do zaplanowania przebiegu fizjoterapii.

Czynniki ryzyka, które predysponują do wystąpienia bruksizmu:

zaburzone napięcie mięśni w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego i szyi
czynniki emocjonalne: stres, depresja, nerwica
zaburzenia zgryzu i postawy ciała
fluktuacje estrogenu
czynniki organiczne: alkohol, niektóre leki, używki, kofeina
zaburzenia snu ( bezsenność, lunatykowanie)
niektóre schorzenia: np. fibromialgia, choroba Parkinsona, uszkodzenie mózgu, tężyczka, refluks żołądkowo-przełykowy itp.
pasożyty

Objawy

Bruksizm dotyka wg różnych źródeł od 10% do 30% populacji i wydaje się, że częstotliwość tego schorzenia z roku na rok jest coraz większa. Najczęściej cierpią kobiety w wieku 18-45 lat. Powyżej 65 roku życia schorzenie występuje zdecydowanie rzadziej.

Do najbardziej charakterystycznych objawów należy:

ból okolicy mięśni żwaczy
przerost mięśni żwaczy
bóle głowy typu napięciowego lub migreny
zwiększone napięcie w okolicy szyi i ramion
szumy uszne (tinitus)
starte zęby, wyżłobienia w górnym łuku zębowym
pękanie szkliwa, zębów, wypadanie wypełnień
recesja dziąseł
wyciski na języku (girlandy)
kresa biała (linea alba) pozioma biała linia na wewnętrznej powierzchni policzków

Terapia

Leczenie bruksizmu jest złożone i często wymaga współpracy kilku specjalistów: fizjoterapeuty, lekarza stomatologa, ortodonty, psychologa, a niekiedy psychiatry. Niezwykle istotne jest zaangażowanie samego pacjenta w proces terapeutyczny. Pacjent uczy się relaksacji oraz świadomego rozluźniania mięśni twarzy i szyi w ciągu dnia oraz utrzymywania żuchwy w pozycji spoczynkowej.

Ważne jest również stosowanie metod redukujących napięcie psychofizyczne np. ćw. oddechowe, trening autogenny Schultza, joga, medytacje itp.

Fizjoterapia stomatologiczna w terapii osób odczuwających negatywne skutki bruksizmu, oferuje techniki manualne zmniejszające napięcie mięśni w obrębie twarzy i szyi. Redukuje ból oraz zwiększa zakres ruchomości żuchwy. Tonizując układ nerwowy ma wpływ na zmniejszenie częstotliwości występowania bólów głowy i szumów usznych. Przekłada się to pozytywnie na stan uzębienia i dziąseł, a co najważniejsze poprawia komfort życia pacjenta.

Metody pracy:

masaż mięśniowo-powięziowy
masaż punktów spustowych
mobilizacje stawów skroniowo-żuchwowych oraz stawów kręgosłupa
poizometryczna relaksacja mięśni
igłoterapia i akupunktura
terapia narzędziowa
autoterapia składająca się z ćwiczeń i masażu, które pacjent wykonuje samodzielnie

Każdy pacjent wymaga indywidualnego podejścia i dobrania metod terapeutycznych, które najskuteczniej i najszybciej przyniosą oczekiwane zamiany.